De onlangs geschilderde Goudse woonerven Rietzoom en Veenzoom zijn kenmerkend voor de jaren zeventig. Ze lijken verdacht veel op de huidige Vinex-wijken.

Vlak voor etenstijd is het in de Goudse wijken Rietzoom en Veenzoom een drukte van belang. Over de trottoirs rijden kinderen met driewielers en op het gras wordt een balletje getrapt. ‘Ik tel tot tien. Wie niet weg is, is gezien. ’ roept een jongetje en weg stuiven zijn vriendjes. Ze kunnen zich goed verstoppen in het labyrint van straten en stegen. In de keukens die aan de straatzijde liggen, staan mensen gebogen over pannen en snijplanken. Op straat groeten thuiskomende bewoners elkaar en maken een praatje.

Menselijke maat
De gemoedelijkheid van de Rietzoom en de Veenzoom is precies wat de stedenbouwkundigen en architecten in de jaren zeventig voor ogen hadden. De twee woonerven, gebouwd in 1974 door de architecten De Jong, Van Olphen en Bax, zijn een goed voorbeeld van hoe er in die tijd werd gebouwd. Nederland was toen in de ban van de democratisering en vermaatschappelijking. Dat heeft een stempel gedrukt op de architectuur en stedenbouw in de jaren zeventig. Massaal verzette de burger zich tegen de enorme bouwproductie van de Wederopbouw. Van moderne architectuur was men afkerig geworden door grootschalige projecten zoals de Bijlmer, de arrogantie van ontwerpers en bestuurders, de grofheid van architectonische ingrepen en de verloedering van de binnensteden. De nieuwe mondige burger wilde een gevarieerde woonomgeving met nadrukkelijke aandacht voor de menselijke maat en de geschiedenis van de plek. Een omgeving ook waar toevallige ontmoetingen konden plaatsvinden.

Woonerven
Als tegenhanger van rationele moderne wijken werden woonerven ontwikkeld. Rechte lijnen werden schuin, platte daken werden hellend, en het beton maakte plaats voor baksteen. Nisjes, patio's, hofjes, erven en stegen stimuleerden de ontmoeting. Kenmerkend werden ook de ondoorgrondelijke wijkplattegronden waar menigeen nog steeds verdwaalt. Volgens velen hebben de jaren zeventig geen hoogstaande architectuur opgeleverd, maar bewoners en gebruikers zijn er nog steeds heel tevreden mee. Karakteristieken van de gevarieerde woonomgeving uit die periode zijn nu weer terug te vinden in de Vinex-wijken.

Ontmoeting en privacy
‘Kinderen kunnen hier heerlijk spelen,’ zegt Diana van Willigen. Twee jaar geleden is ze met haar gezin in de Veenzoom komen wonen. ‘Dat is ook de reden waarom we hier een huis hebben gekocht. De straten zijn autovrij en het is hier gezellig met al die hofjes. Toch heb je hier ook privacy. De keukens liggen aan de straat, maar de woon- en slaapkamers zijn allemaal gericht op de grote achtertuin. In de zomer staat hier alles in het groen en zie je niets van je buren. Wat mijn wijk en de Rietzoom ook aantrekkelijk heeft gemaakt, is een stevige renovatie. Ze zijn nog maar net klaar met schilderen, en dat is goed te zien aan het glanzende houtwerk. In tegenstelling tot de huurders konden wij als kopers kiezen uit een aantal kleuren. We kozen voor de eenheid, dus het hele blok is behandeld met de kleur oranje. Belangrijker vonden we welke verf werd gebruikt. De vorige had er maar vier jaar opgezeten en was armoedig bleekroze verkleurd. De keuze voor Sigma was voor ons een geruststelling. Nu het er ook goed is opgezet, hebben we voor jaren geen omkijken meer naar een onderhoudsbeurt.’

Weer als nieuw
Vanaf 1999 wordt geïnvesteerd in de wijk. Teamleider Peter Bouthoorn van Mozaïek Wonen: ‘De woningcorporatie beheert in Gouda, Bodegraven en Moordrecht  zo’n 10.000 woningen, waarvan 370 huur-en koopwoningen in de Rietzoom en de Veenzoom. In 1999 hebben we de wijken verdeeld in vier clusters. Voor elk daarvan is door een architectenbureau een renovatieplan opgesteld. Het samenwerken met meer architectenbureaus maakt het wel gecompliceerder, maar zo ontstaat beslist afwisseling in een wijk. De uitvoering van de plannen heeft van 2002 tot 2004 geduurd. Van alle gevels en daken zijn de asbesthoudende beplatingen verwijderd die de wijken ook een saaie en grauwe uitstraling gaven. Door het gebruik van onder meer terracottategels en leisteen oogt het nu weer fris en modern. De daken en gevels zijn vervolgens goed geïsoleerd. In 2006 en 2007 zijn de  woningen binnen aangepakt door onder meer het plaatsen van nieuwe badkamers en keukens. Door het schilderwerk aan de buitenkant ten slotte, zijn de wijken weer als nieuw.’

Heldere afspraken
‘Het schilderwerk valt flink op omdat veel gebruik is gemaakt van houten bouwdelen,’ vertellen projectleider Marcel van den IJssel en werkuitvoerder Aad Reedijk van Aspekt Bouwkundig Onderhoud. ‘Bovendien zijn er opvallende kleuren gebruikt, waaronder bordeauxrood en blauw. Het zijn de kleuren die ook in de jaren zeventig door de oorspronkelijke architecten gekozen zijn. Het heeft twee jaar geduurd om met een team van 25 schilders en timmerlieden alle woningen te behandelen. Dat hebben we met plezier gedaan. De buurtbewoners zijn hartelijk en met Mozaïek Wonen is het prettig samenwerken. Het is een opdrachtgever die weet wat hij wil en daarom de afspraken vastlegt in een prestatiecontract. We kregen niettemin alle vrijheid, met name het eindresultaat telt voor de opdrachtgever. Het werk was niet altijd eenvoudig. Zo hebben we voor de hellende daken een speciale constructie voor het steigerwerk bedacht. Wekenlang is in de regen en bij lage temperaturen gewerkt. Dat kon zonder problemen door steigerbedekking en met de vierseizoenenverf Sigma S2U Allure Gloss. De verf bleef werkbaar en droogde snel waardoor we redelijk goed op schema konden blijven. In de wijken Rietzoom en Veenzoom is als het een beetje meezit pas over acht jaar weer onderhoud nodig.’