Monumentale gebouwen verbergen verhalen. Dat spreekt tot de verbeelding. Zeker als de gebouwen staan in streken van Frankrijk waar de tijd geen vat op heeft. Het karakteristieke domein van Tonny Timmermans en Menko Konings is het decor van een drama.

Château La Ruats, een landgoed met een voormalig wijnkasteel, ligt tegen een helling in de Auvergne. Het is het domein van de Nederlanders Tonny Timmermans en Menko Konings. In de zomer kijken ze uit over kilometers zonnebloemen en uitgestrekte groene weiden met grazende witte koeien. Bij helder weer zien ze de flanken van de Puy de Dôme. Het landgoed bestond generaties lang uit honderden hectares wijnvelden. Maar een wijngaard is Château La Ruats al lang niet meer. Jaren geleden heeft de phylloxera-bacterie alle originele wijnstokken verwoest. Sindsdien verpauperde Château La Ruats. Huidige eigenaar Menko: 'Het was spookachtig mooi. We kwamen aanrijden, zagen het van verre liggen en waren direct betoverd. Precies wat we zochten. Onze droom was een tweede huis in de Auvergne dat ook ruimte bood voor verhuur.'

Donkere kelders
En zo kochten Menko en Tonny in 2002 een overwoekerd en totaal verwaarloosd domein met een wijnkasteel, een duiventoren en twee boerderijen met grote stalcomplexen. Het gras op het ooit bedrijvige terrein was tot kniehoogte gegroeid. De gebouwen waren met struiken overwoekerd. Dakpannen waren kapotgeslagen en een aantal muren was ingestort. In de vochtige gebouwen groeide mos en op de muren bladderde eeuwenoude verf. In de donkere kelders van het wijnkasteel lagen stoffige flessen en resten van honderden vaten die er ooit waren opgeslagen. In een zomers tempo wordt het landgoed nu gerenoveerd. 'Waar zijn we in hemelsnaam aan begonnen,' heeft Menko een enkele keer midden in de puinhoop verzucht: 'maar ik heb geleerd om van de renovatie geen halszaak te maken. Als we hier zijn, hebben we op de eerste plaats vakantie en gebruiken we de ruimten die klaar zijn.'

Zinderende hitte
Châteaux La Ruats is één van de vele karakteristieke historische locaties die Frankrijk rijk is. Het is een kwestie van de camera nemen en draaien maar. Het eerste shot is van de grijzende baron X op het bordes van het wijnkasteel. Zijn handen klemmen zich om de verweerde gietijzeren balustrade. Achter hem kronkelt een gordijn van klimop langs de gepleisterde muren. Eén van de luiken voor de hoge ramen is losgeslagen en klapt op het ritme van de wind. De camera volgt de blik van de baron. In een trillende horizon ziet hij de boeren de oogst binnenhalen. Zijn ogen dwalen gejaagd langs de bijgebouwen van het kasteel, over de boomgaard om dan te blijven rusten op het gevulde decolleté van de jonge keukenmeid. Zij staart naar de rug van de helling. Daar zien we nog net, in een wolk van stof, de hoekige schouders verdwijnen van een man. Het is háár man op weg naar het front van de Tweede Wereldoorlog.

Verlangen
Na zijn vertrek denkt de keukenmeid de frontsoldaat nog vaak te zien. Sjokkend lopend over de glooiende akkers, naar huis. Maar na lange maanden, seizoenen en jaren van wachten, slijt bij de keukenmeid de laatste hoop op zijn terugkomst. Toen heeft baron X zijn verlangen gestild. Negen maanden laten baart de keukenmeid een dochter. En dan, op een snikhete zomerdag, verschijnt dan toch de dood gewaande frontsoldaat weer op de heuvelrug. Niemand merkt hem op. Hij wordt alleen gevolgd door stofwolken achter zijn voetstappen. Dan staat hij minutenlang stil voor zijn huis en opent met bevende hand de deur. Muren zwijgen, maar achter de muren van de gebouwen moeten de emoties hoog zijn opgelopen. Het verandert de bewoners van het landgoed voorgoed. De keukenmeid en de frontsoldaat vertrekken samen met de horizon en baron X erkent zijn dochter. Het tot barones verheven meisje groeit op in het wijnkasteel en krijgt na de dood van haar vader het landgoed in haar bezit.

Staren in de verte
De huidige eigenares Tonny neemt een slok van haar wijn en verteld: 'De barones heeft tot op de dag van de verkoop in het wijnkasteel gewoond. Om te zeggen dat ze bescheiden leefde is een understatement. Alleen van de woonkamer, de keuken en één van de negen slaapkamers maakte ze gebruik. De andere kamers waren vervuild door duiven en dikke lagen stof. Er was geen septic tank toen we hier kwamen dus met emmers water spoelde ze de wc. Met tegenzin verkocht de barones het domein aan de buurman, een boer die de grond al jaren in erfpacht had. De verkoop aan de boer voelde voor haar als een vernedering van de adellijke stand, maar met de opbrengst kon ze voor haar oude dag een klein huis kopen in Vichy. De boer deed het domein opnieuw in de verkoop. Hij hield zelf 36 hectare grond. Dat was voor Menko en mij een verademing. Wij vielen voor het wijnkasteel en de bijgebouwen. Wat hadden wij in godsnaam aangemoeten met al dat land? Aan het onderhoud van de 1,4 hectare grond dat overbleef, hebben we onze handen vol. Nu kijken we uit op onderhouden akkers en grazende charolais en hebben we aan de boer een goede buurman. De barones is blij dat wij het landgoed uiteindelijk kochten en met de manier waarop we het domein onderhouden en de gebouwen renoveren. Ze komt nog wel eens langs. Het liefste zit ze op het bordes. Vaak staart ze in de verte en zegt ze niets.'

De Auvergne
De Auvergne maakt deel uit van het Massif Central in het zuiden van Frankrijk. Mensen die op zoek zijn naar entertainment hebben er weinig te zoeken. De Auvergne is voor hen die meer dan genoeg hebben aan akkers, bossen, rivieren en ravijnen. Voor het uitgestrekte en stevig glooiende landschap moeten wandelaars en fietsers heb je sterke benen nodig. Die doorzetters zijn er, maar voor het merendeel worden de wegen bevolkt door lokale boeren. Karakteristiek voor de streek zijn de stille gehuchten met hun buitensporig grote Romaanse kerken. De meeste steden en dorpen teren op de glorie van andere eeuwen, zeker het verwaarloosde kuuroord Vichy. Enkele dorpen weten veel bezoekers te trekken met de brocantes waar het gebied bekend om staat. Ook de mosterdmakerij in het mooi gerestaureerde middeleeuwse dorpje Charroux kan steevast rekenen op toeristen, zo ook La Ferme Saint-Sebastien die met zijn lekkere keuken veel Fransen uit de wijde omgeving trekt. Een enkele toerist bezoekt het sombere klooster in Chantelle om daar van de nonnen een stuk zelfgemaakte zeep te kopen. In de Auvergne lijkt alleen het centrum van Clermont-Ferrand met de tijd mee te gaan. In deze gerestaureerde wijk met moderne winkels rijdt een snelle tram op luchtbanden, een snufje van de daar gevestigde bandenproducent Michelin. Trekpleisters van de streek zijn de uit lava opgetrokken kathedraal van Clermont-Ferrand en de Puy de Dôme.

Eén van de twee voormalige boerderijen op Châteaux la Ruats wordt als gîte verhuurd.
Tonny Timmermans en Menko Konings
33 Route de Bellenaves
03450 Vicq (Allier)
www.chateaularuats.com